Plastik Enjeksiyon Kalıp Maliyeti 2026

Enjeksiyon Kalıplama Nasıl Çalışır?

Süreç dört adımda özetlenir: plastik granül vida içinde ısıtılıp (~200-300°C, malzemeye göre) eritilir, eriyik yüksek basınçla (tipik 500-1500 bar) kapalı kalıp boşluğuna enjekte edilir, kalıp içinde soğuyup katılaşır, açılıp parça çıkarılır (eject edilir). Çevrim süresinin en büyük bileşeni soğumadır — ve soğuma süresi yaklaşık et kalınlığının karesiyleorantılıdır (t ∝ h²). Bu tek formül DFM'in (imalata uygun tasarım) en temel kuralını açıklar: et kalınlığını 1 mm arttırmak çevrim süresini katlamaz, dört katına çıkarır — ince ve sabit et kalınlığı hem malzeme hem makine saati tasarrufu demektir.

Kapama Kuvveti ve Kalıp Anatomisi

Kalıp iki ana yarımdan oluşur: sabit taraf (kavite, dış yüzeyi şekillendirir) ve hareketli taraf (maça/core, iç yüzeyi şekillendirir + ejektör pinleri barındırır). Eriyik, yolluk (runner) kanallarından geçip giriş (gate) noktasından kaviteye girer — giriş tipi (kenar, pin, tab, sıcak yolluk) parçadaki iz izini, doldurma dengesini ve çapak riskini belirler. Kalıp içindeki soğutma kanalları eriyik ısısını çekerek katılaşmayı hızlandırır; kanalların kaviteye eşit mesafede ve dengeli dağıtılmış olması parçanın her yerinin aynı hızda soğumasını sağlar — dengesiz soğutma parçada iç gerilme ve çarpılmaya yol açar.

Kapama kuvveti hesap mantığı basittir: kavite basıncı × parçanın izdüşüm alanı = kalıbı açmaya çalışan toplam kuvvet. Bu, makinenin kapama tonajını (genelde 50-3000+ ton aralığında makineler bulunur) aşarsa kalıp ayrılma yüzeyinden hafifçe açılır, ince plastik o aralıktan sızar (flash/çapak oluşur) ve boyut toleransı bozulur. Büyük, düz, geniş yüzeyli parçalar bu yüzden küçük tonajlı makinede basılamaz — tasarım aşamasında hangi makine parkının kullanılacağı önceden konuşulmalıdır.

Tahmini Kalıp Fiyat Aralıkları (2026)

* Piyasa ortalaması tahminleridir. Parça boyutu, tolerans ve yüzey kalitesi beklentisi fiyatı önemli ölçüde değiştirir.

Kalıp Fiyatını Belirleyen Faktörler

• •Parça boyutu — kalıp çeliği hacmi ve işleme süresi doğrudan büyür
• •Göz sayısı — 4 gözlü kalıp tek gözlünün ~2-2,5 katı (4 katı değil), birim baskı maliyetini dörtte bire indirir
• •Geometri karmaşıklığı — ters açılar maça/kızak mekanizması gerektirir, her mekanizma ciddi ek maliyet
• •Kalıp çeliği — P20 standart, H13 sertleştirilmiş uzun ömür, paslanmaz medikal/gıda için
• •Yüzey beklentisi — ayna parlaklığı (polisaj) ve desen (EDM tekstür) ek işçilik
• •Sıcak yolluk — yolluk firesi sıfırlanır ama sistem maliyeti yüksek; büyük serilerde geri öder

DFM Kuralları — Fiziksel Gerekçeleriyle

1. 1Sabit et kalınlığı (1,5-3 mm): Kalın bölge yavaş, ince bölge hızlı soğur — eşitsiz büzülme parçayı çarpar. Değişken kalınlık gerekiyorsa geçiş kademeli (rampa) olmalı, ani basamak olmamalı.
2. 2Çekme açısı (draft angle, 1-3°): Kalıp soğurken plastik hafifçe büzülüp maçaya yapışır; dikey (0°) yüzey ejektör pini iterken çizilir veya deforme olur. Açı, parçanın kalıptan sürtünmeden ayrılmasını sağlar.
3. 3Kaburga (rib) kalınlığı nominal etin %50-60'ı: Kaburga nominal et kadar kalın yapılırsa o bölge yavaş soğur ve dışarıdan bakıldığında karşı yüzeyde çöküntü (sink mark) belirir — kalınlık oranı düşürülerek bu önlenir.
4. 4Keskin iç köşelerden kaçının: İç köşede gerilme yoğunlaşması hem kalıp çeliğinde çatlak başlangıcı hem parçada erken kırılma riski yaratır; minimum 0,5×et kalınlığı radyüs önerilir.

Amortisman Hesabı — Örnek Üzerinden

Diyelim orta karmaşıklıkta bir parça için kalıp 200.000 ₺, enjeksiyon birim maliyeti (malzeme + makine + işçilik) 5 ₺. Aynı parça FDM 3D baskıyla 90 ₺'ye üretilebiliyor.

* Başa baş noktası burada ~2.350 adet civarında — bu adedin altında 3D baskı, üstünde enjeksiyon toplamda ucuzdur.

Adet Bazlı Doğru Yöntem Seçimi

1. 11-100 adet: 3D baskı (FDM/SLA). Kalıp yatırımı sıfır, birim maliyet yüksek ama toplamda en ucuz.
2. 2100-1.000 adet: Silikon kalıp + poliüretan vakum döküm. Kalıp 5.000-30.000 ₺, gerçek plastik hissi.
3. 31.000-20.000 adet: Alüminyum prototip kalıp + enjeksiyon. Gerçek malzeme, düşük kalıp yatırımı.
4. 420.000+ adet: Çelik kalıp + enjeksiyon. En düşük birim maliyet, en yüksek başlangıç yatırımı.

Kalıp Maliyetini Düşürme Taktikleri

• •Ters açıları tasarımda eleyin — her maça mekanizması on binlerce lira
• •Et kalınlığını sabit tutun (1,5-3 mm) — çarpılma riski ve çevrim süresi (h² ilişkisi) düşer
• •Aile kalıbı değerlendirin — birbirine yakın boyutlu 2-4 farklı parça tek kalıpta
• •Tekstür yerine düz yüzey — desen EDM işlemi ek maliyettir
• •Kalıbı Türkiye'de yaptırın — Uzak Doğu kalıbı ucuz görünür ama revizyon/nakliye/iletişim maliyeti çoğu projede farkı eritir

Sık Yapılan Hatalar

1. 1Kapama tonajını hesaba katmadan büyük düz parça tasarlamak: İzdüşüm alanı × basınç, mevcut makine tonajını aşarsa çapak ve tolerans sorunu kaçınılmazdır.
2. 2Kaburgayı nominal et kadar kalın çizmek: Karşı yüzeyde sink mark (çöküntü) görünür hale gelir; oranı %50-60'a düşürün.
3. 3Çekme açısını unutmak: Dikey yüzeyler ejeksiyonda çizilir/deforme olur; en az 1° açı ekleyin.
4. 4Adet tahminini gözden geçirmeden kalıp yaptırmak: Amortisman eğrisi keskindir — 500 adetlik talep için 700.000 ₺'lik kalıp yatırımı geri dönmeyebilir.

Sık Sorulan Sorular

İlgili İçerikler